غارسهولان

غار سهولان غاری در روستای سهولان، ۴۲ کیلومتری جنوب شرقی شهر مهاباد میان مهاباد-بوکان و همچنین در ۲۸ کیلومتری شهر بوکان در استان آذربایجان غربی واقع شده‌است.
غارسهولان
این غار در روستای سهولان مهاباد قرار دارد .ارتفاع سقف غار تا سطح دریاچه آن به ۵۰ متر می‌رسد و عمق آب در برخی جاها به ۳۰ متر می‌رسد. اختلاف دمای درون و بیرون غار بین ۱۰ الی ۱۵ درجه‌است.غاری که یکی از مهمترین و کم نظیرترین غارهاى طبیعی کشور است.

معنای سهولان
سهولان به زبان کردی به معنی یخبندان است و مردم محلی غار را «کونه کوتر» یعنی لانه کبوتر نیز می‌نامند. دلیل این نامگذاری وجود تعداد زیادی لانه کبوتر درون غار است.

غار سهولان را که یک غار آبی است را برای نخستین بار ژاک دمورگان جهانگرد فرانسوی در سال ١٨٩۶ با راهنمایی اهالی روستای سهولان در نزدیکی شهرستان مهاباد استان آذربایجان غربی کشف کرد و تا عمق ٢٠٠ متری آن پیش رفت.

قرار گرفتن این غار در میان رشته کوه هاى بلند با قله هاى سر به فلک کشیده و دره هاى عمیق کاملاً بکر و دست نخورده بر عظمت و زیبایى این پدیده شگفت طبیعت افزوده است.

غار آبی سهولان با جلوه های طبیعی و قندیل های منحصر به فرد ویژه ای که دارد در دامنه رشته کوه های کوتر قرار دارد که بلندترین نقطه آن از سطح دریاهای آزاد دارای ۲۲۰۰ متر ارتفاع است.

این غار ۲ دهانه دارد که ارتفاع دهانه اصلی آن در حدود ۱۷۶۵ متر و به نام کوته کوتر به دریچه ای به عمق ۳۰ متر راه دارد. دهانه دوم که در فاصله نه چندان دور از دهانه اصلی واقع شده در حدود ۱۷۹۵ متر ارتفاع داشته و به نام کونه مالان به صورت یک چاه طبیعی تا ساحل این دریاچه ۵۰ متر ارتفاع دارد. محوطه ورودی مدخل این غار از سطح جاده به صورت قطعه زمینی هموار و نعلی شکل پوشیده از چمن است که چندین درختچه نیز در دل صخره های غار از آن بیرون زده است.

با گذر از محوطه بیرونی به دهانه غار می رسیم که ارتفاع آن از کف محوطه حدود ۳۰ متر می رسد. محوطه غار به وسیله دالانی که آن نیز یکی از شگفتی های طبیعت است به دریاچه باز می شود که در این دالان نقش هایی از دوران ماقبل تاریخ را می توان مشاهده کرد. این دالان با ارتفاعی در حدود ۵۰ متر بالاتر از اولین دریاچه غار قرار گرفته است که با پله های سیمانی می توان مسیر را پیمود.

دریاچه اول در حدود ۲۰۰ متر مربع وسعت دارد که در واقع اسکله غار هم محسوب می شود. این دریاچه توسط دالان هایی به عرض ۱ تا ۲ متر به دریاچه های دیگری منتهی می شود که دیواره و سقف تالارهای آن مجموعه ای از شگفتی ها و عوارض زیبای طبیعی است. در اطراف دریاچه دوم علاوه بر یک خشکی، شبه جزیره ای است که می توان به راحتی از قایق بر روی آن پیاده شد. این دریاچه دارای گلوگاه ها و ایوان های بلندی است که انتهای یکی از گلوگاه ها به تونلی می رسد که تا کنون کشف نشده است.

مطالعات غارشناسان نشان می دهد که این غار بر اثر فعالیت های زمین شناسی به اواخر دوره کرتاسه برمی گردد که قدمت آن به ۷۰ میلیون سال قبل باز می گردد. این غار ۱۰۰ سال پیش برای اولین بار توسط ژاک دمرگان فرانسوی مورد کاوش و بررسی قرار گرفت، پس از آن در سال های جنگ جهانی دوم نیز توسط یک هیات انگلیسی مجددا مورد مطالعه قرار گرفت و در مهرماه ۱۳۷۳ توسط غارشناسان ایرانی شناسایی شد. در خرداد ماه سال ۷۶ نیز یک کمیته از اعضای غارشناسی آذربایجان غربی این غار را مورد بازدید و مطالعه قرار دادند.

کارشناسان میراث فرهنگی معتقدند به استناد لایه های سفالی که از منطقه دالان اصلی و تالار بزرگ و دهلیز ورودی کونه مالان به دست آمده، این غار از هزاره های دوم و اول قبل از میلاد تا دوره پارتی و اسلامی و حتی زمان هایی از قرون وسطی مورد سکونت انسان ها قرار گرفته است.

تنها موجودات زنده این غار کبوتر چاهی و خفاش می باشند که قسمت هایی از غار را به عنوان آشیانه انتخاب کرده اند. به دلیل تاریک بودن و نبود نور هیچ نوع جلبکی در آب دریاچه این غار رشد نکرده و به غیر از جانداران میکروسکوپی هیچ موجوی دیگری زیست نمی کند.

درجه حرارت در فصل تابستان و زمستان بین ۱۰ تا ۱۳ درجه سانتیگراد در نوسان است و رطوبت حاکم بر غار نیز بین ۷۰ تا ۸۰ درصد متغیر است که در اثر رطوبت بالا روی سنگ ها و صخره ها با خزه های سبز و قهوه ای پوشیده شده و گاهی قطرات آب از بالای ایوان ها به روی سطح آب می چکد.

غار سهولان پس از ˈغار علیصدرˈ همدان دومین غار آبی بزرگ ایران زمین است که تاکنون شناخته شده است.