معرفی منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ در ایلام
منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ که در استان ایلام قرار دارد یکی از جاذبه‌های دیدنی و گردشگری این استان می‌باشد.

منطقه مانشت و قلارنگ از سال ۱۳۶۳ تا ۱۳۷۵ به مدت ۱۳ سال به‌عنوان منطقه شکار و تیر اندازی ممنوع تحت حفاظت و کنترل بوده است و سپس طی مصوبه شماره ۱۵۴۴ شورای عالی محیط زیست مورخ ۱۳۷۵/۱۱/۲۷ با وسعت ۲۹,۱۴۶ هکتار به عنوان منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ به مناطق تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست پیوسته است.

منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ به علت برخورداری از پوشش جنگلی بلوط و چشم اندازهای زیبا و دره‌های شگرف و قرار گرفتن در بین حوزه استحفاظی سه شهرستان ایلام، شیروان چرداول و ایوان همواره مورد توجه بوده است. سوابق نشان می‌دهد که در این منطقه کل، بز، قوچ، میش، خرس، پلنگ و … به وفور زیست می‌نموده‌اند. اما در حال حاضر به علت تعارض‌های فراوان، این منطقه از وجود چنین گونه‌های با ارزشی محروم شده یا به‌صورت لکه‌ای و اندک در آن زیست می‌کنند.
بررسی‌ها نشان می‌دهد که بیشترین آسیب و تخریب منطقه طی سی سال گذشته صورت گرفته است، ولی کماکان به خاطر شرایط پستی و بلندی و غنای طبیعی از جایگاه زیستی با ارزشی برخوردار می‌باشد

حد و حدود قانونی
حد و حدود منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ به شرح ذیل تعیین شده است:
شمالی: از دره شاه قلندر شیروان به طرف غرب در منتهی‌الیه زمین‌های کشاورزی و دامنه کوه قلارنگ به ابتدای جاده قلندر – ایلام و امتداد آن در ضلع جنوبی زمین‌های متعلق به کارخانه سیمان و در همانن مسیر تا روستای سراب کارزان و متصل به جاده جیب‌رو بانکول تا محل تلاقی دره دراز ایوان.
غربی: از محل دره دراز (سیکندر) به طرف ایوان متصل به زمین‌های کشاورزی روستای سراب و چشمه سفید تا متصل شود به بریدگی کوه شره‌زول (میش‌راه) و امتداد آن به زمین‌های زراعتی روستایی گله‌جار و دامنه جنوبی کوه واور منجل.
جنوبی: از دامنه کوه واور و منجل در امتداد زمین‌های منطقه شمالی (زمین‌های دانشگاه ایلام) و امتداد آن تا کمر صاف و پا دامنه کوه‌ها تا متصل شود به ابتدای جاده قلندر و قوچعلی و امتداد آن درر خط‌الراس کوه شلم تا مله گون و جاده جیب‌رو ایلام – میش‌خاص.
شرقی: در امتداد جاده جیب‌رو ایلام – میش‌خاص متصل به جاده جدیدالاحداث حسن گاوداری تا متصل به بریدگی خط‌الراس جاده حسن گاوداری و کوه قلارنگ و امتداد حد واسط دره آبرفتی کوه قلارنگ، کوهه سم‌خر تا متصل شود به دره شاه قلندر شیروان.

راه‌های ارتباطی
دو ورودی اصلی در جنوب و غرب منطقه حفاظت‌شده مانشت و قلارنگ که هر دو راه‌های اصلی دسترسی به منطقه را تشکیل می‌دهند عبارتند از جاده اصلی ایلام– سرابله که از قسمت مرکز منطقه وو جاده ایلام – ایوان که از قسمت غربی منطقه عبور می‌کند. در واقع این راه‌ها، اصلی‌ترین ورودی‌های منطقه را تشکیل می‌دهند. راه‌های فرعی دیگری نیز در منطقه حفاظت شده وجود دارند که مهمترین آنها عبارتند از جاده تنگ ارغوان- زردآلو آباد، جاده قدیم ایلام – سرابله. سایر راه‌های فرعی منتهی به پارک، خاکی بوده و در اکثر قسمت‌های منطقه وجود دارند. روستای کارزان در شمال منطقه، روستای میش‌خاص در شرق منطقه و روستای سراب ایوان در غرب از طریق راه فرعی می‌توانند به منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ دسترسی داشته باشند.

آبادی‌ها و شهرهای داخل و پیرامون منطقه حفاظت شده
در داخل محدوده حفاظت شده مانشت و قلارنگ هیچ گونه آبادی وجود ندارد، اما با توجه به اینکه منطقه مذکور در بین سه شهرستان ایلام، شیروان چرداول و ایوان محصور شده است، در محیط پیرامونیی آن روستاهای زیادی استقرار یافته‌اند که فعالیت‌های معیشتی این روستاها عموماً کشاورزی و دامداری است.

وضعیت طبیعی
پستی و بلندی
منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ منطقه‌ای کوهستانی از سلسله جبال زاگرس است که سیمای آن از ارتفاعات خیلی مرتفع و تپه‌ماهورهای ناهمگن و دره‌های عمیق تشکیل شده است. حدود ۷۰۰ درصد منطقه را تیپ اراضی کوهستانی، ۱۹ درصد را تیپ تپه‌ای و ۱۱ درصد را تیپ اراضی جلگه‌ای مرتفع تشکیل می‌دهد.

مهم‌ترین کوه‌ها و دره‌های منطقه حفاظت شده
■ کوه‌ها
کوه‌های شمال و شمال غرب: کوه‌های مانشت با ارتفاع ۲۶۵۰ متر از سطح دریا (شمال منطقه)، کوه بانکول با ارتفاع ۲۳۱۵ متر از سطح دریا (شمال غرب منطقه). این کوه‌ها سیمای استپی دارند و درر قسمت‌های پائین دست پوشش جنگلی دارند و پوشش آنها اغلب از مراتع یا درخت‌زار تشکیل شده است.
کوه‌های مرکزی: کوه گچان با ارتفاع ۲۳۳۰ متر و کوه قلارنگ با ارتفاع ۲۴۴۵ متر از سطح دریا. این کوه‌ها دارای سیمای جنگلی بوده و از جنگل‌های انبوه تا پراکنده تغییر می‌کند.
کوه‌های غرب: کوه گاو راه با ارتفاع ۲۳۳۵ متر و کوه کرمرو با ارتفاع ۱۹۷۰ متر از سطح دریا که دارای پوشش جنگلی انبوه تا پراکنده هستند.
کوه‌های جنوب: کوه سرگب با ارتفاع ۲۱۰۷ متر و کوه شلم با ارتفاع ۲۴۴۵ متر از سطح دریا که دارای پوشش جنگلی نیمه انبوه بلوط می‌باشند.

■ دره‌ها
دره شاقلندر:‌ معروف‌ترین دره منطقه حفاظت شده بوده که در شمال منطقه واقع شده است. این دره دارای سیمای جنگلی بوده و چشم‌انداز زیبایی را به وجود آورده است.
دره یا تنگه ارغوان: این دره در قسمت جنوب منطقه حفاظت شده واقع شده و به لحاظ داشتن گونه درخت ارغوان از اهمیت اکولوژیک برخوردار است. این تنگه از ابتدای جاده سایت اطلاعاتی شروع می‌شود.
دره یا تنگه دالاب:‌ این دره در ضلع جنوب غربی منطقه حفاظت شده واقع شده و بعد از روستای گله جار شروع می‌شود.

آب و هوا و اقلیم
منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ بخشی از حوزه آبریز خلیج فارس و دریای عمان است که در بخش باختری کشور و در گستره چین‌خوردگی زاگرس میانی قرار دارد. این منطقه از نظر شرایط آب وو هوایی تحت تأثیر سه سیستم کم فشار مدیترانه‌ای، سیستم‌هایی که منشاء اصلی آن اقیانوس اطلس شمالی است و سیستم‌های کم فشار سودانی می‌باشد که در این میان سهم سیستم‌های اول و دوم بیشتر است. به علاوه، وجود سلسله جبال زاگرس که در برابر جریانات غربی یک دیوار اقلیمی را تشکیل می‌دهند که در افزایش ریزش‌های جوی بخصوص در ارتفاعات منطقه اثر زیادی دارند.

گونه‌های شاخص جانوری:
سوابق نشان می‌دهد که در این منطقه کل و بز، قوچ و میش، خرس، پلنگ و … به وفور زیست می‌نموده‌اند. اما در حال حاضر به علت تعارض‌های فراوان، این منطقه از وجود چنین گونه‌های با ارزشی محروم شده یا به‌صورت لکه‌ای و اندک در آن زیست می‌کنند.

سال ۱۳۸۶ شش رأس گوزن زرد ایرانی از جزیره اشک دریاچه ارومیه به ایلام انتقال یافت.

آب و هوای استان ایلام برای پرورش گوزن زرد ایرانی بسیار مناسب است و ابتدا بخش‌هایی از منطقه رنو برای پرورش این حیوان در نظر گرفته شد. با توجه به افزایش تعداد این گوزن‌ها ۸۰ هکتار از منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ برای پرورش این گونه جانوری مهیا شده و در سال ۱۳۹۲ شمار گوزن‌های زرد به ۲۷ رأس افزایش یافت.

پوشش گیاهی:

در منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ ۵۲ تیره، ۱۵۶ جنس و ۲۳۱ گونه گیاهی وجود دارد. بزرگترین تیره، Compositae با ۱۸ جنس و ۲۹ گونه و بزرگترین جنس Astragalus از تیره Fabaceae با ۱۱ گونه است.

شکل های زیستی گیاهان منطقه طبق روش رانکایر شامل ۹ درصد فانروفیت، ۱۳ درصد کریپتوفیت، ۴۲ درصد همی کریپتوفیت، ۴ درصد کامفیت و ۳۲ درصد تروفیت است.

درصد بالای عناصر ایرانی – تورانی، نشان می دهد که منطقه حفاظت شده مانشت و قلارنگ به این فیتوکوریون تعلق دارد. همچنین مطالعات، تنوع گونه ای بالا و غالبیت بارز گیاهان همی کریپتوفیت را نشان می دهد که احتمالا ناشی از ارتفاع بالا و سرمای شدید حاکم بر منطقه در فصل نامساعد است. همچنین وفور گونه های تروفیت هم به ارتفاع منطقه و هم تخریب های شدید و آشکار ناشی از و هم جواری آن با شهر ایلام مرتبط است.

تعارضات و تهدیدهای منطقه:

– اجرای پروژه راه سازی در منطقه

– گرد و غبار، خشکسالی و امراض مختلف درختان بلوط، تغییرات شدید اقلیمی، افزایش نیم درجه‌ای دمای منطقه، کاهش بارش‌های سالانه، افت سفره‌های زیرزمینی، چرای مفرط دام و قطع درختان توسط دامداران مهم‌ترین عوامل تهدید کننده این منطقه بشار می‌روند.

رخدادهای منطقه:

– تصویربرداری از یک خرس قهوه‌ای و دو توله در آبان ماه ۱۳۹۲

– در اردیبهشت سال ۱۳۹۴ یک گوساله گوزن زرد در سایت تکثیر و پرورش در این منطقه متولد شد